• 04 Nisan 2017, Salı 10:00
ErdoğanKırmızıoğlu

Erdoğan Kırmızıoğlu

Kırımlı!... Filminin anlattıkları

           Bu yıl içinde Kırım’da yaşananlar, çoğumuza Hayret! Rusya, NATO Ülkelerini Avrupa Birliğini, Birleşmiş Milletleri ABD ve diğer Batılı ülkeleri, Türkiye’yi… Hiçe sayarak asırlardır Türk Yurdu kalmış Kırım’ı Dünyanın gözü önünde işgal etti. Dünya ülkeleri ve Türkiye gelişmeleri sadece seyretmekle yetindi.” Dedirtti.

           Geçen hafta, yeni vizyona giren Kırım’ın en önemli yazarlarından Cengiz DAĞCI’nın “Korkunç Yıllar “ romanından esinlenerek beyaz perdeye aktarılan KIRIMLI filmi ilgimi çekmişti.

           KIRIMLI, Kırım Tatar Türkü olmak, Türk Yurdu KIRIM’DAN zorunlu olarak  Anadolu’ya, Romanya’ya, Polonya’ya, Litvanya, Finlandiya’ya, Amerika’ya  göç etmek zorunda kalmak 5, 6 milyonu Anadolu insanı olmak üzere yaklaşık 10 milyon insanın ortak bağı, bölünmüş ailelerin kaderi.

           Halen, Türkiye’nin birçok İlinde, İlçesinde, kasaba, köyünde Kırımlıların oluşturdukları mahalleler, yerleşim yerleri var. Antalya’da yaşayanların çoğu da Antalya’da bir zamanlar Kırım Mahallesi olduğunu bilmezler. Evet burada da yaşadığımız şehir Antalya’da bir zamanlar Kırımlıların ikamet ettiği Kırım Mahallesi vardı. Bu mahalle 93 Harbi (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı)  sonrasında Kırım’dan göç eden ailelerin oluşturduğu bir mahalle idi. Bu mahallede evler devamlı badanalı temiz ferah olurdu. Önü avlulu evlerde saksıların içinde özellikle ortanca çiçekler çok bakımlı olur, her yer mis gibi çiçek kokardı. Diğer mahalleden insanlarda sıkça “Kırım muhacirlerinin mahallesine gidelim,  badanalı çiçekli temiz evlerinde beyaz tenli kırmızı yanaklı güleç yüzlü insanlarla sohbet edelim içimiz açılsın” diyerek bu mahalleyi, mahalle insanlarını ziyarette bulunurlardı. Bu mahalle şimdi şehir merkezinde Aliçetinkaya caddesinin bir bölümünde kalıyor. Şimdi mahallede Kırımlılar azalmış. Hatta yok denebilecek şekilde. Kırımlıların bir zamanlar yaşadığı Kırım mahallesi şimdi bir başka mahalle ismi altında ve devamlı Antalya’ya diğer şehirlerden yeni göçler neticesinde, apartman l binalarla eski Kırımlı mahalle özelliğini kaybetmiş durumda.

           Antalya’da çocukluğumda benimde yaşadığım bu mahallenin benzerlerini Kırım’da bulunduğum günlerde Kırım Türklerinin yaşadığı mahallelerde de gördüm. Kırım’da Akmesçit’de , Eski Kırım mahallelerinde Beyaz badanalı  tek çift katlı ahşap konak görünümünde evler, evlerde yaşayan Kırımlılar geçmişten günümüze kültürlerini  halen devam ettirmekteler.

           Kırım ve KIRIMLI filmine gelince; Bu yılın Ocak ayında Kırım’da bulunduğum günlerde KIRIM’da her şey normal görünüyordu. Kırım dönüşü Şubat ayından itibaren Kırım’da patlak veren olaylar, yaşananlar, Rus işgali, Kırım Tatar Türklerine karşı getirilen yasaklamalar, yok etme, Ruslaştırma politikaları, Kırım’da meydana gelen bu tür tüm olumsuz gelişmeleri gerek basından gerekse orada bulunan dostlarım sayesinde sürekli takip ederken, aylar önce fragmanıyla bile Türkiye’de dünyada yankı uyandıran               KIRIMLI filmini seyretmek benim için önem arz etmişti.

           Basında da yer alan KIRIMLI Filmi ile ilgili yorumları okudukça, TV kanallarında film ile ilgili haberleri, yayınlanan fragmanı izledikçe, filme olan merakım oldukça artmıştı. Biran önce KIRIMLI filmini seyretmeyi düşündüm.

            Antalya Kırım Tatar Türkleri Platformundan arkadaşların yaptığı etkinlik çerçevesinde  bana da yaptıkları davet üzerine, “KIRIMLIfilmine gitmek için  Kırım, Kazan, Sibir Tatarı arkadaşlarla geçen hafta Perşembe Günü Akşamı, Saat 19.30 ‘de filmin 20.00 matinesi için AVM’ de  sinema önünde buluştuk.

            Perşembe akşamı, Kırım’ı görmüş, o kutsal Türk Yurdu toprakları yaşamış bir insan olarak Türk Sinema Tarihinin en önemli yapıtlarından sayılacak Kırım’ı konu olan bir senaryonun filmini nihayet seyredecektim.

            Filmi heyecanla, o geçmiş yılların acısını yaşamış aile efradımı bir çok insan gibi anarak seyrettim.

            Bugün KIRIMLI  Filminin bende yarattığı olumlu, olumsuz etkiyi, film hakkında oluşan düşüncelerimi, film sahnelerinin bazı kesitlerini, siz okurlarım ile paylaşmak istiyorum.

            İlk başta filmin isminden başlamak istiyorum. KIRIMLI…”.

            KIRIMLI ibaresi, kırımda yaşayan Kuman Kıpçak Türkleri için kullanılmış. Anadolu’ya değişik tarihlerde Kırım’dan göç eden Kırım Türklerine de yeni yaşadıkları yerlerde KIRIMLI denilmiş. Kırım asırlar boyu hep kırım Tatar Türk Yurdu olarak anılmış. 1790’lı yıllarda Kırım’ın %98’ i Kırım Türkü ve Müslüman idi. Kırım Tatar Sürgününün olduğu 1944 yılına kadar Kırım’da 1700 cami varken günümüzde yaklaşık 350 cami ve mescitler mevcut.

           “ KIRIMLI …” Filmi , Türk yurtlarına, Tarihe ilgisi olan olmayan, 1944 ikinci dünya savaşının Rusya’da, özellikle de Kırım’da açtığı yaraları bilen bilmeyen herkesin duygulu anlar yaşayacağı bir film.

             Filimde 1944 Yılının özellikleri, savaş yıllarında çekilen sıkıntılar, esir kamplarında insanlık dışı muameleler en ince ayrıntısına kadar senaryoya dâhil edilmiş. Esir kampında çekilen sahneler gerçekten de ustaca Hollywood Filmlerinin tarzında çekilmiş. Çekilen sahnelerde Kullanılan teknoloji oldukça iyi. Figüran sayısı az tutulmuş. Savaş sahneleriyle figuran sayısı artırılabilirdi. Senaryo olaylar daha geniş zaman dilimine yayılabilinirdi. Kostümler dönemi yansıtıyor, çok etkileyici. Kostümler, çeşitli olup,  o günlerin giyim tarzına uygun olarak hazırlanmış.

             Filmin efektleri, müziği çok başarılı hazırlanmış.

             Film tren sahnesiyle başlıyor. Almanlara karşı Sovyet Kızıl Ordu saflarında savaşırken Almanlara esir düşen çalışma kampına gönderilen çalışma kampında en ağır şartlarda var olmaya çalışan, daha sonra ise iyi askerlik eğitimi aldığını kanıtlayarak Alman Ordusunda Teğmen rütbesine yükselen, Kırım Tatarları ve diğer Orta Asya Türklerinden oluşan Mavi Alay Birliğini oluşturma görevi verilen, Alman safhında askerlik yaparken her zaman Kırım’a Almanların yardım yapacağını umudunu taşıyan, Kırım’ın Bağımsızlığını düşünen  Kırımlı Teğmen Sadık TURAN , tüm bu uğraş ve çabalarına rağmen  bir gün, Almanlarında sözlerinde durmadığını, Kırım’a yardım yapılmadığını, Kırım’ın bağımsızlığının Almanlar vasıtasıyla da olamayacağını, Almanların da Bolşeviklerin yaptığı acımazsızlığı geç de olsa anlayan bir karakter rolünde. Kırımlı Teğmen Sadık TURAN’ın aşık olduğu Polonyalı kız Maria’da, Almaların acımasızca işgal ettiği Polonya topraklarında Polonyalı köylülerin verdikleri mücadeleyi en iyi şekilde yansıtmış.

             Film, ailece, eşiniz, çocuklarınız ( yaş sınırı var ) arkadaşınız, dostunuz, ile gidebileceğiniz bir film. Seyrederken de film bize aynı zamanda bu kutsal Türk Yurdu KIRIM’da  oynanan işgal, baskı zulüm, yok etme asimile….Geçmişte nasıl uygulanmaya konulduysa, zaman versiyon değişikliği ile günümüzde de aynı senaryonun devam ettiğini, bu konuda yapılmış olan halen yapılan , yapılmak istenenleri irdeleyerek , halen Kırım için oynanan oyunun devam ettiği izlenimiyle sizi bu konuda düşünmeye zorlayan bir film.

             Ben buradan, KIRIMLI filmini bizler için  projelendiren Usta Tarihçi ve Yazar Avni ÖZGÜREL’i senaryosunu kaleme alan Atilla ve Nil ÜNSAL’ı, Yönetmen Burak Cem ARLIEL’i  Görüntü Yönetmeni Feza ÇALDIRAN, Sanat Yönetmeni Vahit YAZICI, Kostüm tasarımcı Fadim ÜÇBAŞ’ı,  baş rol oyuncuları Murat YILDIRIM ve Selma ERGEÇ’i  tüm oyuncuları, film ekibini, bu filme destek veren, emeği geçen herkesi kutluyorum.

             Film uyarlama senaryo olduğu için Cengiz DAĞCI’nın Korkunç Yıllar Romanından farklı yönleri de var. Film KIRIMLI olunca, genelde filmin konusunun Kırım’da geçeceği akla geliyor. Ama film genelde Avrupa’da polanya’da geçen olaylar üzerine kurulmuş.

             Filimde eksik gördüğüm en önemli noktalarından biri. Kırım’ın o döneminde geçen yaşantılara daha çok yer verilebilinirdi. Kırım Tatar Türklerinin konuşmalarına, kültürlerine yer verilebilinirdi. Polonyalı Maria yarım Türkçe ile konuşturulduğu gibi, Kırım Tatar asker ve insanları da belli yerlerde kırım Tatar Türkçesi ile konuşturulabilinirdi. Film dar çerçevede sınırlı bir zamanda geçmiş. Daha geniş çerçevede ve daha uzun bir dönemi ele alan senaryo düzenlenebilinirdi. O zamanın bize intikal edilen bilgileri doğrultusunda, Korkunç Yıllar kitabının içeriği doğrultusunda en iyi şekilde filmin kurgusu hazırlanabilinirdi. Elbette bu KIRIMLI filmi belgesel film  değil, belgesel film çekmek ile, Korkunç Yıllar Romanında yaşanan bütün olayları dramatize ederek senaryoya dönüştürerek film çekmek çok farklı.

            Filmi seyredecek olanlara saygısızlık olmasın diye filmin açık detayına girmek istemiyorum. Sadece kısaca bazı ayrıntılar üzerinde duracağım.

            İnşallah ! “KIRIMLI…” filmi başta Kırım olmak üzere Orta Asya Türki Cumhuriyetlerinde Rusya ‘da ve diğer batılı ülkelerde gösterilerek,  geçmişte Kırım’da yaşananları bir kez daha gözler önüne serilir

         KIRIMLI Filmi, kurgusuyla, çok güzel, gurur duyduğumuz tarihimizi yeniden yaşadığımız, izleyiciye tarihi mesajda içeren bir film.

         Filmi seyrederken, biran derin  bir  üzüntü içerisine girerek,” İşte benim Türk Yurdum KIRIM, KIRIMLININ geçmişten günümüze kaderi “  diye düşünebiliyorsunuz.

         Filimin çekildiği mekânlar, geçmiş tarihin ayrıntılarına göre seçilmiş. Bu haliyle de filme bir başka güzellik katmış.

         Filmin yönetmeni Burak  Cem ARLIEL’Den, daha nice tarihi konu olan (Atilla, Cengiz Han, Osman Bey, Viyana Kuşatması,93 Harbi, Kırım’da Türklüğün yok edildiği Osmanlı Rus savaşları, Osmanlının Filistin’de verdiği mücadele, Rusların Türklere, Çerkezlere, Çeçenlere Ahıskalılara( Misket Türkleri) diğer halklara yaptıkları zulümler, 18 Mayıs 1944 Diasporası Kırım Türklerinin Stalin tarafından Kırım’dan sürgünü, Çin’de Doğu Türkistanlılara yapılan zulümler, Çanakkale savaşı, Kurtuluş savaşı ) filmlere, deneyimini de yansıtarak, imza atmasını bekliyorum.

         KIRIMLI Filmi,  az figüran  kullanılması, dar zaman içermesi, yöresel Kırımlı kültürüne pek yer verilmemesi,  Kırım Tatar Türkçesine konuşmalarda az olsa serpiştirmemesi dışında,   benden tam not aldı. İzleyicilerin çoğundan da tam not aldığı kanısındayım. Film yönetmeni Sayın Burak  Cem ARLIEL, Kırım tarihinde, Türk tarihinin de, Rusya, Avrupa tarihinde  dünya tarihinde de önemli  bir yer teşkil eden Almanların ikinci dünya savaşında Rusya topraklarında ilerlemesi, Kırım’a girmesi, savaşta Almanlara esir düşen Kırım Tatar Türklerinin kamplarda insanlık dışı hareketlere maruz kalması, Almanların Kırım Tatar Türkleri ve Orta Asya Türklerinden oluşturduğu Mavi Alay, aslında bir dönemi en iyi şekilde yansıtarak, bu dönemin yeniden gündeme alınması açısından Araştırmacılara, Tarihçilere de katkı sağlamış. Cengiz DAĞCI’nın Korkunç Yıllar Romanından esinlenerek o dönemin kurgusu ustaca uyarlamış, ben yönetmeni çok başarılı buldum. Sayın Burak  Cem ARLIEL, bu tür senaryolarda iddialı olduğunu bu filmiyle de bir kez daha göstermiş oldu.  

           Sonuç olarak; Keşke KIRIMLI filminin  konu edildiği gibi, gerçek yaşanmış nice savaşlarımızı, tarihi olaylarımızı, tarihi kahramanlarımızı, sinemaya uyarlanacak senaryolara dönüştürülebilsek. Türk Milleti Altaylarda, Tanrı Dağlarının eteklerinde tarih sahnesine çıkmış, devamlı Doğu’dan Batıya Kuzeyden Güneye göç etmiş, değişik coğrafyalarda, gün gelmiş imparatorluklar devletler, medeniyetler kurmuş, gün gelmiş kendi yurdunda zulüm görmüş, asimile edilmeye çalışılmış… Dün olduğu gibi bugünde Anadolu’da, Orta Asya’da, Doğu Türkistan’da, Kuzey Irak’da, Kırım’da, Kazan ‘da , Halen Türk Milletini tarih sahnesinden silmek için,  üzerine oynanan senaryolar var. 

           Ümit ederim ki ; Tarih de 16 büyük imparatorluk kurmuş olan Türk Milletiyle gurur duyacak gençlerimiz, nice fetihlerimizi anlatan filmler çekerler…

          Özümüzün, kültürümüzün, dilimizin tarihimizin ötekileşmeden korunması dileğiyle…       

          Hoşça kalın!

          Sağlıcakla kalın!

 

       

 

Erdoğan KIRMIZIOĞLU

      Araştırmacı 


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

yukarı çık